Malzeme dahil ne demek, işçilik dahil ne demek?

Malzeme dahil bir teklif, duvara değecek her ürünün bedelini üstlenir. Bu kalemin içinde yalnızca kova boya yoktur: astar, dolgu macunu ya da saten alçı, zımpara kâğıdı, maskeleme bandı, örtü naylonu, rulo ve fırça sarfı, gerekiyorsa akrilik mastik de aynı satırın içindedir. Bir iç cephe işinde boya, malzeme kaleminin en büyük parçasıdır ama tamamı değildir; geri kalanı hazırlık sarfıdır ve müşteriye görünmediği için hep unutulur.

Bu ifadenin gizlediği şey ürün sınıfıdır. Aynı malzeme dahil ibaresinin altında ıslak sürtünme dayanımı yüksek bir iç cephe boyası da olabilir, raftaki en ucuz plastik boya da. İkisi uygulandığı gün duvarda birbirine benziyor; farkı iki kış sonra koridoru nemli bir süngerle silmeye çalıştığınızda görüyorsunuz. Bu yüzden malzeme satırının yanında ürünün adı ve kaç kova hesaplandığı yazılı olmalı.

Malzeme dahil olsa bile kapsam dışında kalan kalemler var, ve bunlar yazılmadığı sürece iş ortasında tartışmaya dönüşüyor. Alçı sıva tamiri, duvar kâğıdı sökümü, ahşap ve metal yüzeyler için ayrı sistem boyalar, küf ve rutubet kaynağına yapılacak müdahale, kartonpiyer onarımı; bunların her biri kendi malzemesini getiriyor. Biz bu kalemleri teklifte ayrı satır olarak yazıyoruz, çünkü keşifte görünmeyen bir çatlağın sonradan çıkması normaldir, sonradan çıkan rakamın sürpriz olması değil.

İşçilik dahil, yalnızca emeğin fiyatlandığı anlamına gelir: mobilya ve zeminin örtülmesi, eski yüzeyin zımparası, çatlakların açılıp doldurulması, astar katı, son katların uygulanması, kenar kesme işi ve iş sonu toparlama. Bu listenin en çok küçümsenen kalemi hazırlıktır. Sağlam bir duvarda iş doğrudan astara gidiyor; kabarmış, tozumuş ya da koyu renkli bir duvarda hazırlık toplam sürenin yarısından fazlasını alıyor ve işin gerçek maliyetini o kalem belirliyor.

İşçilik dahil bir teklifte iki soru mutlaka cevaplanmalı: kaç kat uygulanacak ve katlar arasında ne kadar beklenecek. Su bazlı iç cephe boyalarında iki kat arasındaki bekleme süresi kutunun üzerinde saat cinsinden yazılıdır; o süreyi kısaltmak ikinci katın birinci katı sürüklemesine, rulo izine ve kenarlarda parlak lekeye yol açıyor. Kat sayısı yazılmayan bir teklif, işin sonunda kat sayısı düşürülebilen bir teklif demektir.

Malzemeyi kendiniz almak istiyorsanız bunun da parasal olmayan bir maliyeti var. Astar ile son katın aynı sistemden olması gerekiyor; farklı üreticilerin ürünlerini üst üste koymak tutunma sorununa açık kapı bırakıyor. Eksik çıkan bir kova için markete inmek işi yarım gün uzatıyor, ve sonradan alınan kovanın parti numarası farklıysa aynı renk kodu bile duvarda ton farkı olarak görünebiliyor. Bu yüzden malzemeyi siz alacaksanız listeyi ve ürün adlarını birlikte çıkarıyoruz.

İki teklifi karşılaştırmanın tek yolu ikisini aynı zemine indirmektir. Birinci zemin yüzey alanı: teklifin daire metrekaresi üzerinden mi, boyanacak duvar ve tavan alanı üzerinden mi yazıldığını sorun. İkisi arasındaki fark iki buçuk kat civarında, dolayısıyla düşük görünen bir metrekare fiyatı aslında daha yüksek bir toplam verebiliyor. İkinci zemin kat sayısı, üçüncüsü ürün sınıfı, dördüncüsü kapsam: süpürgelik, kapı kasası ve tavan dahil mi.

Bu dört başlık eşitlendiğinde çoğu zaman şu ortaya çıkıyor: ucuz görünen teklif tek kat, pahalı görünen teklif iki kat ve astarlı. Toplam rakam yerine kalemlere bakmak bu farkı beş dakikada gösteriyor. Sözlü verilen bir rakamda aynı karşılaştırma mümkün değil, çünkü karşılaştıracak satır yok.

Malzeme kaleminin makul olup olmadığını kendiniz de yoklayabilirsiniz. Boya kutularında litre başına verim yazılıdır; boyanacak alanı verime bölüp kat sayısıyla çarptığınızda gereken litre ortaya çıkıyor. Teklifte yazan kova sayısı bu hesabın belirgin biçimde altındaysa ya kat sayısı düşük tutulmuş ya da boya fazla inceltilecek demektir. Üstündeyse gerekçesini sorun; taze alçılı veya emici bir yüzeyde fazlası gerçekten gerekiyor olabilir.

İyi bir teklif şu satırları taşır: boyanacak yüzey alanı ve nasıl ölçüldüğü, oda oda kapsam, hazırlık kalemleri tek tek, astar ürünü, son kat ürününün adı ve kat sayısı, hesaplanan kova sayısı, işçilik, tahmini gün sayısı, kapsam dışı kalemler ve ödemenin hangi aşamalara bağlandığı. Bu liste uzun görünüyor ama tek sayfaya sığıyor, ve iş sonunda tartışılabilecek her konu o sayfada geçiyor.

Biz işçilik ile malzemeyi her zaman ayrı satırda gösteriyoruz, malzeme satırında ürünün adını yazıyoruz. Böylece malzemeyi kendiniz alıp yalnızca işçilik ödeme seçeneği de masada kalıyor. Keşifte görünmeyen bir kalem iş sırasında ortaya çıkarsa, o kalemi yazılı onayınız olmadan işleme almıyoruz; iş bittikten sonra öğrenilen bir kalem, teklifin kendisini geçersiz kılıyor.

Yalova'da bu iki kalemin ağırlığı oturduğunuz yere göre değişiyor. Merkez ve Çiftlikköy tarafındaki daireler ağırlıkla 2000 sonrası betonarme; teslim yüzeyi alçı sıva üstü saten alçı olarak geldiği için duvarlar genelde sağlam ve teklifin büyük kısmı boya ile işçiliğe gidiyor. Çınarcık, Armutlu ve Termal tarafındaki yazlıklar ise yılın büyük kısmını kapalı geçiriyor; deniz havası ve rutubet iç duvarlarda kabarma ve tozuma bırakıyor, dolayısıyla macun, astar ve zımpara kalemleri belirgin biçimde büyüyor.

Pratik sonuç şu: kıyıdaki kapalı bir yazlıkta malzeme dahil verilen tek bir rakamın içinde hazırlık malzemesi mi var, yoksa yalnızca boya mı var sorusu işin kaderini belirliyor. Yazlık sitelerde bir de lojistik var; eksik çıkan bir kova için Merkez'e inmek yarım günü götürüyor, o yüzden malzeme listesini keşifte fazla payla çıkarıyoruz. Aynı sebeple telefonda tek bir rakam söylemek yerine kalemleri yazıp gönderiyoruz.

Yalova boya badana fiyatları sayfasındaki kalem listesi