Yalova alçıpan

Alçı plakalar TS EN 520 kapsamında tanımlanıyor ve standart tek bir ürün değil, tipler listesi veriyor: standart plaka, su itici plaka, yangın dayanımı artırılmış plaka, darbeye dayanıklı plaka ve yoğunluğu yükseltilmiş tipler. Sektörde bu tipler renk koduyla ayırt ediliyor; yeşil kartonlu plakalar nemli hacimler için, kırmızı veya pembe tonlu olanlar yangın dayanımı için üretiliyor. Teklifte hangi tipin kullanılacağı yazmıyorsa karşılaştırma yapmak mümkün olmuyor.

Nemli hacimlerde ayrım netleşiyor. Banyoda lavabo duvarı ve tuvalet bölmesi için su itici alçıpan kullanılabiliyor, ama doğrudan su alan duş alanında alçı esaslı plaka kullanılmıyor; orada çimento esaslı plaka ve üzerine su yalıtımı gerekiyor. Yalova gibi nemli bir ilde bu ayrım kağıt üzerinde bir detay değil, plakanın kaç yıl dayanacağını belirleyen karar.

Yangın tarafında plaka tek başına yeterli olmuyor. Yangın dayanımı plaka, profil, vida aralığı, derz dolgusu ve boşluktaki yalıtımın birlikte oluşturduğu bir sistem özelliği. Bir plakanın yangın dayanımlı olması, kurulan duvarın belirli bir dayanım süresi vereceği anlamına gelmiyor; süre beyanı sistemin bütününe ait.

İskelet, tabana ve tavana sabitlenen U profiller ile bunların arasına dik geçen C profillerden oluşuyor. Bu metal bileşenler TS EN 14195 kapsamında tanımlanıyor ve standart sac kalınlığı, profil kesiti ve korozyon koruması gibi özellikleri kapsıyor. İnce sacdan profille kurulan bir duvar ilk yılında elle bastırıldığında esniyor; bu esneme derz çatlağının en sık sebeplerinden biri.

Profil aksı işin matematiği. Standart alçıpan plaka 120 santimetre genişlikte üretiliyor; profil aksı bu ölçüye tam bölünecek şekilde, yani genelde 60 veya 40 santimetre olarak kuruluyor. Aks tutmazsa plakanın kenarı boşlukta kalıyor, derz bir profilin üzerine oturmuyor ve o derz zamanla çatlıyor. Ölçüyü yerinde alıp aksı plakaya göre işaretlemenin nedeni bu.

Ses ve titreşim için iskeletin döşeme ile temasında ayrıntı var. Taban ve tavan profilinin altına conta bandı çekildiğinde gövdeden gelen ses köprüsü kesiliyor. Aynı şekilde duvarın iki yüzündeki priz kutularının karşı karşıya değil şaşırtmalı konması, ses yalıtımını doğrudan etkiliyor. Bunlar sonradan eklenemeyen, plakalar kapanmadan yapılması gereken işler.

Derz, iki plakanın birleştiği çizgi ve alçıpanda çatlak neredeyse her zaman buradan çıkıyor. Doğru uygulama şu: derz dolgu alçısının ilk katı çekiliyor, içine derz bandı gömülüyor, banda dolgu üzerinden ikinci ve gerekiyorsa üçüncü kat geliyor, aralarda kuruma bekleniyor. Derz malzemeleri TS EN 13963 kapsamında tanımlanıyor ve bant ile dolgu birlikte bir sistem olarak çalışıyor.

Bandı atlamak zaman kazandırmıyor, işi ikinci kez yaptırıyor. Bantsız çekilen derz, plakaların nem ve sıcaklıkla birlikte yaptığı milimetrik hareketi karşılamıyor ve boyadan sonra ilk ısıtma sezonunda düz bir çizgi halinde çatlıyor. Bu çatlağı kapatmak için boya yeterli olmuyor; derzin açılıp yeniden bantlanması gerekiyor.

İkinci çatlak kaynağı farklı malzemelerin birleştiği yerler. Alçıpanın sıvalı duvara, betona veya kolona dayandığı çizgide iki malzeme aynı hızda hareket etmiyor. Bu birleşimlerde ya esnek bir ayırma bandı bırakılıyor ya da kesitte bir hareket derzi oluşturuluyor. Uzun kesintisiz duvarlarda da belirli aralıklarla hareket derzi konuyor.

Alçıpan duvarın sesi kesme performansı boş bir kabuk olarak düşük, doldurulmuş bir kabuk olarak yüksek. Performansı belirleyen üç kalem var: iskelet boşluğuna konan yalıtım malzemesi, her yüzdeki plaka kat sayısı ve iki yüzün birbirinden mekanik olarak ne kadar ayrıldığı. İçi boş, tek kat plakalı bir duvar konuşmayı geçirirken, boşluğu yalıtımla dolu ve iki kat plakalı bir duvar belirgin daha sessiz oluyor.

Yalıtım malzemesi boşluğu tamamen dolduracak genişlikte seçiliyor. Boşluktan ince kalan bir yalıtım levhası aşağı kayıp üst tarafta boşluk bırakıyor ve o boşluk ses için doğrudan bir yol oluyor. Taş yünü bu işte yaygın tercih, çünkü hem gözenekli yapısı hem yanıcılık sınıfı iki isteği birlikte karşılıyor.

Ses köprüleri performansı sessizce bitiriyor. Duvarın iki yüzünü birbirine bağlayan bir boru, karşı karşıya konmuş priz kutuları, taban profilinin altında bırakılmayan conta ve plakaların tavana kadar çıkmayıp asma tavan boşluğunda kesilmesi tipik hatalar. Yatak odası ile salon arasındaki bir duvarda bu kalemleri baştan konuşuyoruz.

Hafif yükler alçıpanın kendisine asılabiliyor. Tablo, raf, perde kornişi gibi yükler için alçıpana özel dübeller kullanılıyor ve bunlar plakanın arkasında açılarak yükü geniş bir alana yayıyor. Plakanın tek başına taşıyabileceği yük sınırlı olduğu için bu çözüm ağır eşyada geçerli değil.

Ağır yükler için doğru yol yükü iskelete taşımak. Mutfak üst dolabı, asılı lavabo, duvara monte televizyon ve asma klozet gibi yükler ya doğrudan bir C profiline ya da plakalar kapanmadan önce iskelet içine konan takviyeye sabitleniyor. Takviye, iki profil arasına yerleştirilen bir sac parça veya kalın ahşap kadron oluyor ve sonradan eklenemiyor.

Bu yüzden alçıpan işinde ilk konuşma yük konuşması. Nereye televizyon asılacak, mutfak dolabının üst sırası hangi hatta gelecek, banyoda asma klozet mi kullanılacak. Bu sorular plakalar kapanmadan cevaplanırsa takviye ücretsiz bir detay; kapandıktan sonra sorulursa plaka sökülüyor ve iş ikinci kez yapılıyor.