Yalova mantolama

Mantolama, uluslararası literatürde ısı yalıtım kompozit sistemi olarak geçiyor ve adı sistem olmasının nedeni katmanların tek tek değil birlikte çalışması. Katman sırası şöyle: cephe temizliği ve gerekiyorsa onarım, tabanda başlangıç profili, levhanın harçla yapıştırılması, harç prizini aldıktan sonra dübelleme, köşe ve denizlik profilleri, donatı filesi gömülü ilk kat sıva, ikinci kat sıva, astar ve dekoratif son kat.

Dübel işin görünmeyen ama belirleyici adımı. Levhayı yalnız harç tutmuyor; dübel rüzgarın cepheden levhayı çekme etkisine karşı mekanik bağlantıyı kuruyor. Dübel sayısı levha tipine, bina yüksekliğine ve cephenin rüzgar aldığı yüze göre belirleniyor, göz kararıyla değil. Köşelerde ve çatı hizasında dübel sıklaşıyor, çünkü rüzgar emme etkisi orada artıyor.

Donatı filesi de tercih değil, zorunlu katman. File sıva içine gömülmeden yalnızca üzerine yapıştırıldığında sıvadaki gerilmeyi dağıtmıyor ve levha derzleri bir iki yıl içinde çizgi çizgi çatlak olarak görünüyor. Pencere ve kapı köşelerinde ayrıca 45 derece açıyla ek file parçası konuyor, çünkü çatlak en çok o köşelerden başlıyor.

İki levha da yalıtım yapıyor, farkları yangın ve nem davranışında. Taş yünü levhalar EN 13501-1 yanıcılık sınıflandırmasında A1 sınıfında, yani yanmaz kabul ediliyor. Alev geciktirici katkılı EPS levhalar ise aynı sınıflandırmada E sınıfında yer alıyor. Kaçış yolu çevresinde, yüksek binalarda ve yangın yükü yüksek kullanımlarda bu fark doğrudan seçimi belirliyor.

Su buharı davranışı ikinci ayrım. Taş yününün su buharı geçirgenliği EPS levhadan yüksek, yani duvarın nem atmasına daha az direnç gösteriyor. Nemli bodrum duvarı, kuzeye bakan gölgeli cephe ve içeride yoğuşma şikayeti olan binalarda taş yünü bu nedenle gündeme geliyor. Karşılığında levha ağırlığı ve işçilik zahmeti artıyor, malzeme maliyeti yukarı gidiyor.

Levha standartları ürünü karşılaştırmanın somut yolu. Mineral yün levhalar TS EN 13162, genleştirilmiş polistiren levhalar TS EN 13163 kapsamında beyan ediliyor ve beyanda ısıl iletkenlik değeri, basınç dayanımı ve boyutsal kararlılık yazıyor. Teklif ekinde bu beyanı istemek, iki teklifi karşılaştırmanın en doğrudan yolu.

Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 42. maddesi, kat maliklerinden birinin isteği üzerine ısı yalıtımının kat maliklerinin sayı ve arsa payı çoğunluğu ile verecekleri karar üzerine yapılacağını söylüyor. Yani oybirliği aranmıyor ama tek bir dairenin kendi başına karar vermesi de mümkün değil. Aynı madde, bu konuda yapılacak ortak işlerin giderlerinin arsa payı oranına göre ödeneceğini yazıyor.

Kat malikleri kurulunun mantolamaya karar vermeden önce netleştirmesi gereken kalemler var: levha tipi ve kalınlığı, son kat kaplamanın dokusu ve rengi, mevcut cephedeki sıva onarımının kimin işi olduğu, iskele süresi, pencere denizliklerinin yenilenip yenilenmeyeceği, yağmur inişlerinin ve klima hatlarının nasıl taşınacağı. Bu kalemler yazılı karara girmediğinde iş sırasında ek olarak konuşuluyor ve maliyet bulanıklaşıyor.

İki teklifi karşılaştırmanın yolu metrekare fiyatını değil kapsamı yan yana koymak. Aynı cephe için verilen iki teklif farklı levha kalınlığı, farklı file gramajı, farklı dübel sayısı ve farklı son kat içeriyorsa aradaki fark iş kalitesinden değil kapsamdan geliyor. Bu yazı hukuki tavsiye değildir.

Kalınlık hesapla çıkıyor. TS 825 Binalarda Isı Yalıtım Kuralları standardı Türkiye için derece gün bölgeleri tanımlıyor ve her bölge için duvar, çatı, döşeme gibi yapı elemanlarının aşılmaması gereken ısı geçirgenlik katsayısı değerlerini veriyor. Mevcut duvarın malzemesi ve kalınlığı belli olduğunda gereken levha kalınlığı bu hedefin üzerinden çıkıyor.

Yalova Marmara kuşağında olduğu için gereken kalınlık, Doğu Anadolu illerine göre daha düşük çıkıyor. Bu, kalınlığın önemsiz olduğu anlamına gelmiyor: kabuğun tamamı yalıtıldığında kazanç sürekli olduğu için ortaya çıkıyor. Yaygın uygulama 4 ile 8 santimetre arasındaki levhalarla yapılıyor ama doğru değer hesapla belirlenmeli, komşu binaya bakılarak değil.

Kalınlığı hesabın dışında sınırlayan bir şey daha var: pencere kasası ve denizlik. Kalın levha, kasa ile cephe yüzü arasındaki payı yiyip denizliği kısa bırakabiliyor. Bu durumda denizlik uzatılıyor veya kasa çevresinde detay değişiyor; ikisi de yapılmazsa suyun yolu bozuluyor ve yalıtımın altı ıslanıyor.

Isı köprüsü, kabuğun yalıtım sürekliliğinin kesildiği yer. Balkon döşemesinin cepheden çıktığı hat, betonarme kolon ve kirişlerin cephe yüzünde kaldığı noktalar, çatı ile duvar birleşimi, bodrum başlangıcı ve pencere kasası çevresi tipik yerler. Bu noktalarda ısı kabuğu terk edip kısa yoldan dışarı çıkıyor, iç yüzey sıcaklığı düşüyor ve o duvarda küf önce başlıyor.

Cephenin yalnızca bir yüzünü yalıtmak bu yüzden yarım çözüm. Tek cephesi mantolanmış bir binada köşe duvarlar yalıtımsız kalıyor ve yalıtım bitiminde keskin bir sıcaklık farkı oluşuyor. Balkon altları, yan duvar dönüşleri ve çatı parapetinin en az bir levha boyu devam ettirilmesi bu yüzden teknik bir gereklilik.

Yoğuşma tartışması da buradan çıkıyor. Yalıtım dıştan yapıldığında duvarın gövdesi sıcak tarafta kalıyor ve iç yüzeyde yoğuşma riski düşüyor. Aynı yalıtım içten yapıldığında duvar soğuk tarafta kalıyor ve yoğuşma yalıtımın arkasına taşınıyor. Dıştan uygulamanın tercih edilmesinin nedeni estetik değil, bu fizik.